Karadeniz Bölgesi’ndeki Akarsular

#1 von Yakamoz , 25.09.2011 23:08

KIZILIRMAK
Adını akarsu yatağının tabanında bulunan, 3 zaman ortalarında çökelmiş Kırmızı renkteki kumlu-killi tortudan alır Sivas’ ın Zara ilçesinin doğusundaki Kızıl ve Dumanlı Dağları’ ndan kaynaklanır Batıya doğru akarak İmranlı ve Zara önünden geçer Hafik yönünde güneybatıya yönelir Sivas’ ın 2 km güneyinde soldan Tecer Suyu’ nu, sağdan Kanlıırmak’ ı alır Daha sonra güneybatıya doğru akışını sürdüren Kızılırmak, Kaseri’ nin 30 km güneyinden geçer ve soldan Karasu’ yu alır Avanos önünde en güney noktasına varan ırmak, doğrultu değiştirir; önce batıya, Gülşehir önünde de kuzeye yönelir Kırşehir’ in 17 km güneyinden geçip kuzeye doğru akar Bu bölgedeki darboğazlarda ırmak üzerinde iki büyük baraj kuruludur: Hirfanlı ve Kesikköprü barajlarından sonra güney-kuzey doğrultusunda Kalecik önlerinde kuzeydoğuya akar Çankırı’ nın güneydoğusunda, soldan Acısu ile, sağdan en uzun kolu olan Delice ırmakla bileşir Kuzey Anadolu dağları arasından geçip Tosya Ovası’ ndan gelen Devrek Çayı’ nı aldıktan sonra set bir kıvrımla kuzeydoğuya döner ve Gökırmak’ la birleşir Hemen sonra keskin bir dirsekle önce güneydoğu, sonra kuzeydoğu doğrultusunda bir yaya çizen ırmak ormanlık dar boğazlardan geçer Bafra önünde büyük bir delta ovası oluşturur ve tek bir kol halinde Bafra Burnu’ ndan Karadeniz’ e dökülür Akışı oldukça düzensiz olan ve havza alanı 78 180 km2’, uzunluğu 1335 km’ yi bulan Kızılırmak’ ın suları yazın alçalarak Ağustos’ ta en düşük düzeye iner Şubat ayından sonra sürekli yükselen su düzeyi Nisan ayında en yüksek noktasına ulaşır

YEŞİLIRMAK
Sivas’ ta Kösedağ’ ın 2801 m Yükseltili batı yamaçlarından kaynaklanan Tozanlı (Yeşilırmak), Tokat Dağları’ ndan doğan Çekerek ve Gümüşhane’ den doğan Kelkit Irmağı’ nın birleşmesi ile oluşur Havzası 36114 km2’ dir Tozanlı Çayı, Sivas ve Tokat illerinde aktıktan sonra, bir süre Tokat-Amasya il sınırını çizer Önce Çekerek sonra Kelkit Irmağı ile birleşir Samsun topraklarına girmeden önce Canik Dağları’ nda küçük ovalar ve darboğazların yer aldığı ormanlık bir bölgeden geçer Buradan sonra Çarşamba Ovası’ na ulaşır ve Samsun il sınırları içinde kuzeye doğru akarak geniş bir delta oluşturur Irmak, Çarşamba ilçesini ikiye bölerek ovanın kuzeydoğu ucundaki Civa Burnu’ ndan Karadeniz’ e dökülür Irmağın kıyıda oluşturduğu alüvyon deltasının alanı yaklaşık 1000km2’ dir Yeşilırmak havzası kuzeyde Karadeniz ve Çoruh, güneyde Fırat ve Kızılırmak, batıda Kzılırmak havzaları ile çevriliridir Düzensiz akış, zaman zaman taşkınlara ve tarım alanlarının zarar görmesine yol açar Havzada genellikle tütün ve şekerpancarı tarımı yapılır Orta Yeşilırmak havzasında 3 büyük vadi vardır Bu vadiler Karadeniz’ e doğru gidildikçe genişler ve Yeşilırmak Platosu’ nun oluşturur Platonun doğu ve güneyi yüksek dağlarla çevrilidir Yeşilırmak’ ın uzunluğu 519 km’ dir

SAKARYA IRMAĞI
Afyonkarahisar’ ın kuzeydoğusunda Emirdağ ve Beydağların eteklerinde küçük dereler ve Sakaryabaşı pınarı denen gür akışlı kaynak bölgesinden doğar Önce kuzeye doğru akarak İç Anadolu Bölgesi’ ne girdikten sonra asıl vadisine iner ve doğuya doğru ilerlemeye başlar Arayit Dağı’ nı güney ve doğudan çevreleyerek kuzeye döner Bu akış yönünde sol taraftan en uzun kolu Porsuk, sağ taraftan Ankara ve Kırmir çaylarını alan Sakarya, Sündiken Dağları’ nı doğu ve kuzeyden çevreleyerek batıya döner Batıya dönme yerinde kurulan Sarıyar Baraj’ ı, gerisinde 48 km2’lik bir yapay göl oluştururken göl alanının az ilerisinde daha küçük ölçekli Gökçekaya baraj gölü başlar Bilecik yakınlarında kuzeye döner Bu yönde sağdan Göynük, soldan Göksu’ yu alıp Geyve Boğazı’ na girer Buradan Adapazarı ovasına açılan ırmak, Sapanca Gölü’ nün fazla suyunu da alarak Karadenize’ e dökülür Özellikle ilkbaharda çok bol su taşıyan Sakarya ırmağının 58 000 km2’ lik bir su toplama alanı 824 km’ lik uzunluğu vardır

ÇORUH IRMAĞI
Mescit dağ kütlesinin batı yamaçlarından doğup, önce güneybatı yönünde akar Bayburt yakınlarında kuzeye doğru yönelir Hart Ovası’ nda Pulur Suyu’ nu aldıktan sonra, birden doğuya döner; Çoruh dağları arasında daralıp genişleyen oluk biçimindeki vadiden akarak kuzeydoğuya yönelir Oltu Çayı’ nın Tortum Suyu’ nu, Artvin yakınlarında Berta-Şavşat Suyu’ nu aldıktan sonra kuzeybatıya döner ve Muratlı yakınlarında Gürcistan’ a geçer Kimi kesimler ulaşıma elverişli ırmağın Türkiye sınırları içerisindeki uzunluğu 450 km dolayındadır

(alinti)

 
Yakamoz
Beiträge:94
Registriert am: 25.09.2011

   

**

Xobor Einfach ein eigenes Xobor Forum erstellen
Datenschutz